Κυριακή, 15 Νοεμβρίου 2015

Μάρω Βαμβουνάκη: "Μόνο από τον εαυτό μας κινδυνεύουμε.."

Μάρω Βαμβουνάκη: "Μόνο από τον εαυτό μας κινδυνεύουμε.."
Από έναν έρωτα μπορείς να ξεφύγεις πιο εύκολα. Από τον οίκτο όχι.
Ο κίνδυνος της συμπόνιας, της συμπόνιας με την έννοια του ρυπαρού οίκτου και όχι της φιλαλληλίας που εξευγενίζει τη ζωή, είναι εξουθενωτικός, ευνουχιστικός, παραμορφωτικός.
Είναι αδύνατον να πιστέψει κανείς πόσο πολλές, στενές σχέσεις βασίζονται σε τούτο το νοσηρό αίσθημα και μόνο, επιβιώνουν μέσα στον δικό του εγκλωβισμό, γι' αυτό και είναι γεμάτες από ακατανόητα σκοτάδια, αρνητικά αισθήματα, συγκρούσεις και αντιφάσεις, παρανοϊκούς διαλόγους.
Κομποδένουν και κουρελιάζουν τη γνώμη μας και την εκτίμησή μας προς τον εαυτό μας, μας μεταβάλλουν στα μάτια μας σε ένα ανεξέλεγκτο, ρευστό πράγμα.
Τις σχέσεις αυτές τις διαρρέει ο οίκτος.
Όχι η αγάπη, όχι η απολαυστική συνομιλία, όχι ο υγιής θαυμασμός και η γενναία αλληλοστήριξη, αλλά ο γλιστερός, σαν χυμένο βρώμικο λάδι, οίκτος και οι ενοχές που σέρνει μαζί του, αρρωστημένα και παραμορφωμένα τερατώδη μέλη.
Έτσι όπως κάποιοι ζητιάνοι, επιδεικνύοντας τους αποτρόπαιους ακρωτηριασμούς τους, μας κάνουν να νιώθουμε ένοχοι επειδή εμείς είμαστε γεροί και καταβάλλουμε το τίμημα που θα εξορκίσει την ατυχία.
Σ' αυτές λοιπόν τις σχέσεις δεν υφίσταται ισοτιμία.
Ο ένας πρέπει να είναι ισχυρός και ο άλλος αδύναμος, ώστε να προσφέρει ο ισχυρός και να απορροφάει, σαν αξεδίψαστη άμμος το νερό, ο διαρκώς αδύναμος.
Το δαιμονικό σ' αυτό το ζευγάρωμα είναι ότι στην πραγματικότητα η ισορροπία δυνάμεων είναι εντελώς ανάστροφη.
Δυνατός εδώ είναι ο αδύναμος και αδύναμο θύμα ο χαρακτηρισμένος – από τον αδύναμο – ισχυρός.
Τον ιστό της αράχνης τον πλέκει και τον τυλίγει ο δήθεν αδύναμος και μια μέρα θα ξυπνήσει ο δήθεν δυνατός, μυγάκι ακινητοποιημένο, αποδυναμωμένο και τυλιγμένο από την κολλώδη ουσία του.
Συμβαίνει συχνά σε ζευγάρια παντρεμένα, αλλά εκεί που κάτι τέτοιο φτάνει το έγκλημα είναι όταν συμβαίνει ανάμεσα σε παιδί και γονιό, παιδί και μάνα τις περισσότερες φορές.
Μια προσωπικότητα, όταν δεν αισθάνεται ισχυρή, ελεύθερη και αξιαγάπητη ώστε να εμπνεύσει αγάπη και αυθεντικούς δεσμούς, θα χρησιμοποιήσει στην πορεία το δόλωμα του οίκτου.
Θα προσπαθεί να είναι διαρκώς «αδύναμη», «δυστυχής», «άρρωστη», προκειμένου να κρατήσει κοντά της εκείνους που «είναι υποχρεωμένοι» να μένουν κοντά της και να τη νοιάζονται.
Ένα από τα μεγαλύτερα βασανιστήρια που έχει ανακαλύψει ο άνθρωπος, προκειμένου να δυναστεύει και να εκμεταλλεύεται το συνάνθρωπό του, είναι να του εμπνέει ενοχές.
Όταν αισθανόμαστε ενοχές, κατά βάθος θυμώνουμε με αυτόν που μας τις εμπνέει. Ακόμη και με το γονιό, ακόμη και με τον Θεό, εφόσον οι σχέσεις μαζί τους είναι τσιμεντωμένες με ενοχές.
Μπορεί να μη βρίσκουμε το σθένος να απομακρυνθούμε, ωστόσο τους θυμώνουμε διότι μας στερούν ό, τι πολυτιμότερο μας έχει χαριστεί: την ελευθερία μας. Μας κρατούν αλυσοδεμένους πάνω τους και μας ακινητοποιούν με απειλές.
Απειλές όχι εναντίον μας – αυτές θα ήταν πιο εύκολο να τις αντιμετωπίσουμε – αλλά εναντίον του κακόμοιρου του εαυτού τους.
Κυρίως: «Με βασανίζεις...» ή «Είσαι αχάριστος, αναίσθητος», ή «Θα με αρρωστήσεις, θα με πεθάνεις», ή «Εγώ για σένα θυσιάστηκα».
Μόνο από τον εαυτό μας κινδυνεύουμε, μόνο εκεί στο βυθό του βρίσκεται η Κόλαση και ο Παράδεισός μας, γι' αυτό και προς τα εκεί, προς τα μέσα, αξίζει να οδοιπορούμε.
Κάθε δρόμος, και ο πιο μακρινός, και ο πιο φιλόδοξος πνευματικά, από εκεί περνάει. Από εκεί περνάει ακόμη και η απάρνηση του εαυτού όταν την αποφασίσουμε.
Γι' αυτό θυμώνουμε όταν μας εμποδίζουν το μόνο δημιουργικό ταξίδι ζωής: να βρούμε τον εαυτό μας.

Μάρω Βαμβουνάκη

Η μοναχικότητα μοιράζεται. Η μοναξιά όχι.

Η μοναχικότητα μοιράζεται. Η μοναξιά όχι.
Πριν μερικά χρόνια βρέθηκα να παρακολουθώ μια ταινία σε κινηματογράφο, έχοντας πάει μόνη. Είχε αρκετό κόσμο και περίμενα ότι θα χανόμουν μέσα στο πλήθος. Αλλά με το που μπήκα στην αίθουσα ένιωσα πως όλοι με κοίταζαν κάπως περίεργα. Ακόμα και ο υπάλληλος στο ταμείο. Όλοι ήταν με την παρέα τους και εγώ έψαχνα τριγύρω μήπως κάποιος ακόμα είχε την ίδια φαεινή ιδέα με εμένα να έρθει μόνος του στην προβολή.
Μπορεί να ήταν όμως η ιδέα μου καθώς αισθανόμουν και εγώ αρκετά περίεργα που πήγα μόνη μου σινεμά –πρώτη φορά βλέπετε.
Από τότε έχει επαναληφθεί αρκετές φορές.
Κάποιες φορές μόνη στο σινεμά.
Άλλες φορές μόνη για καφέ.
Μια φορά μόνη και σε διακοπές.
Παντού τα ίδια βλέμματα απορίας. Μα γιατί ο κόσμος απορεί τόσο όταν κάποιος είναι μόνος του; Γιατί το βλέμμα του, εκτός από απορία, έχει και οίκτο;
Το να είσαι μόνος σου δε σημαίνει πως νιώθεις και μόνος. Γιατί όπως καταλαβαίνετε, η μοναχικότητα μοιράζεται, η μοναξιά όχι.
Δεν απορούμε το ίδιο όταν κάποιος είναι με κόσμο αλλά κλείνεται μέσα στον μικρόκοσμο του κινητού του, του υπολογιστή ή της τηλεόρασης. Δε νιώθουμε οίκτο για κάποιον που έχει μεν παρέα, αλλά δε θέλει να έχει τη συγκεκριμένη παρέα. Προτιμάμε να συμβιβαζόμαστε με αυτόν που είναι δίπλα μας, από το να έχουμε το θάρρος να σταθούμε μόνοι μας απέναντι σε κάθε περίσταση. Επιλέγουμε ανούσιες στιγμές με άλλους και από την άλλη φοβόμαστε ουσιαστικές στιγμές με τον εαυτό μας.
Ο καθένας προφανώς έχει τους λόγους του.
Ίσως ο λόγος να είναι ένας: ο φόβος της μοναξιάς.
Πρόσφατα βρέθηκα ξανά σε έναν θερινό κινηματογράφο. Δεν είχε πολύ κόσμο. Περασμένες έντεκα. Ήμασταν πέντε άτομα όλα κι όλα. Και ο καθένας μας είχε έρθει μόνος του.
Κοίταξα γύρω μου και μια έντονα θετική αύρα με πλημμύρισε. Αλληλοκοιταχτήκαμε και αλληλοστηριχτήκαμε.
Ήταν σα να λέγαμε με κλειστό στόμα:
-Ε ναι, επιτέλους, είναι η δική μας ώρα. Η ώρα να γιορτάσουμε την παρέα με τον εαυτό μας.
Σα να θέλαμε να θέσουμε τα όριά μας αλλά και σαν καταλαβαίναμε από μόνοι μας ότι οι άλλοι έχουν όρια που οφείλουμε να σεβαστούμε, καθίσαμε ο καθένας μας σε άλλη πλευρά του χώρου, ο ένας μακριά από τον άλλον.
Ήταν η δική μας ώρα.
Και επιτέλους είχαμε κάποιους τριγύρω που το συμμερίζονταν.
Γελάσαμε πολύ. Συγκινηθήκαμε πολύ. Αλλά περισσότερο συμπονέσαμε ο ένας τον άλλον. Στη διάρκεια της προβολής κοιταζόμασταν και μοιραζόμασταν τα ίδια συναισθήματα.
Ίσως η αίσθηση του «ανήκειν» και η συντροφικότητα θα έπρεπε να περνάνε αναγκαστικά από τη μοναχικότητα. Ίσως να αξίζει να αφήνεις τη μοναχικότητά σου όταν ο άλλος σου προσφέρει πραγματική συντροφιά. Όταν υπάρχει πραγματική «συνάντηση».Ή ίσως να αξίζει μέσα από τη μοναχικότητα να ανακαλύψεις τον εαυτό σου, πριν συναντήσεις τον άλλον, τον οποιονδήποτε άλλον.
Φεύγοντας από εκεί ένιωθα πιο δυνατή. Είχα μαζί μου την ενέργεια πέντε ανθρώπων. Ανθρώπων που άντεχαν τη μοναχικότητα του εαυτού τους και μπορούσαν να την μοιραστούν.
Το να είσαι μόνος σου δε σημαίνει πως νιώθεις και μόνος.
Γιατί όπως καταλαβαίνετε, η μοναχικότητα μοιράζεται, η μοναξιά όχι.
Ίσως η αίσθηση του «ανήκειν» και η συντροφικότητα θα έπρεπε να περνάνε αναγκαστικά από τη μοναχικότητα.
Ίσως να αξίζει να αφήνεις τη μοναχικότητά σου όταν ο άλλος σου προσφέρει πραγματική συντροφιά. Όταν υπάρχει πραγματική «συνάντηση».
Ή ίσως να αξίζει μέσα από τη μοναχικότητα να ανακαλύψεις τον εαυτό σου, πριν συναντήσεις τον άλλον, τον οποιονδήποτε άλλον.
Η μοναχικότητα είναι η παρουσία του εαυτού.
Η μοναχικότητα είναι πολύ θετική,
είναι αληθινή ελευθερία.
Είναι μια παρουσία που ξεχειλίζει.
(Όσσο)

Γράφει η Ψυχολόγος Ματίνα Σταθάκη
Πηγή: ThinkingPeople.gr

Έριχ Φρομ - Η ώριμη ερωτική αγάπη

Έριχ Φρομ - Η ώριμη ερωτική αγάπη
Η παιδαριώδης αγάπη ακολουθεί την αρχή: «Αγαπώ επειδή με αγαπούν». Η ώριμη αγάπη ακολουθεί την αρχή «με αγαπούν επειδή αγαπώ». Η ανώριμη αγάπη λέει: «Σ’ αγαπώ επειδή σε χρειάζομαι». Η ώριμη αγάπη λέει: «Σε χρειάζομαι επειδή σ’ αγαπώ».
Αν ένα πρόσωπο αγαπά μονάχα ένα άλλο πρόσωπο και αδιαφορεί για τους άλλους συνανθρώπους του, η αγάπη του δεν είναι αγάπη, αλλά μεγενθυμένος εγωισμός. Αν αγαπώ πραγματικά έναν άνθρωπο, τότε αγαπώ όλους τους ανθρώπους, αγαπώ όλον τον κόσμο, αγαπώ τη ζωή. Αυτή είναι η αδελφική αγάπη και βρίσκεται στη βάση κάθε άλλης αγάπης.
Η σεξουαλική επιθυμία μπορεί να διεγερθεί από την αγωνία της μοναξιάς. Καμιά φορά από ματαιοδοξία. Η πηγή της μπορεί να είναι η επιθυμία για κατάκτηση, για εκδίκηση ή για καταστροφή. Η αγάπη είναι μόνο ένα από τα δυνατά συναισθήματα που μπορούν να προκαλέσουν σεξουαλική επιθυμία. Οι περισσότεροι άνθρωποι εύκολα ξεγελιούνται και πιστεύουν ότι είναι ερωτευμένοι όταν επιθυμούν ο ένας τον άλλον σεξουαλικά. Η αγάπη μ.π.ο.ρ.ε.ί να εμπνεύσει την επιθυμία για σεξουαλική ένωση κι όταν γίνει αυτό, η σωματική σχέση είναι ένα με την τρυφερότητα. Αν η επιθυμία για σωματική ένωση δεν έχει προκληθεί από αγάπη, τότε ποτέ δεν οδηγεί σε κάτι πέρα από μια φευγαλαία ένωση.
Η ώριμη ερωτική αγάπη θα πρέπει να είναι ουσιαστικά, μια πράξη θέλησης. Να δεσμεύει κανείς τη ζωή του απόλυτα στη ζωή ενός άλλου προσώπου. Το να αγαπά κανείς κάποιον δεν είναι απλώς ένα δυνατό συναίσθημα – είναι μια απόφαση, μια κρίση, μια υπόσχεση. Η αγάπη δεν είναι αποτέλεσμα σεξουαλικής ικανοποίησης. Αντίθετα, η σεξουαλική ευτυχία – ακόμα και η γνώση της λεγόμενης σεξουαλικής τεχνικής – είναι αποτέλεσμα της αγάπης. Αν ένα ανίκανο ή ψυχρό πρόσωπο μπορέσει να αναδυθεί από το φόβο ή το μίσος και να αγαπήσει, τότε τα σεξουαλικά προβλήματα του λύνονται. Αν δεν μπορέσει, τότε καμιά σεξουαλική τεχνική δεν θα τον βοηθήσει.
Οι πραγματικές συγκρούσεις δεν είναι καταστρεπτικές. Όταν αντιμετωπιστούν τίμια, οδηγούν σε ένα ξεκαθάρισμα από το οποίο και οι δύο βγαίνουν κερδισμένοι σε δύναμη και γνώση. Η αγάπη είναι εφικτή μόνο αν δυο πρόσωπα επικοινωνούν μεταξύ τους από το κ.έ.ν.τ.ρ.ο του είναι τους και αν δεν προσπαθούν να αποφύγουν τα προβλήματά τους.
Μόνον ο άνθρωπος που έχει πίστη στον εαυτό του μπορεί να είναι πιστός στους άλλους. Η αγάπη είναι μια δύναμη που παράγει αγάπη. Η ικανότητα να αγαπά κανείς σαν μια πράξη δοσίματος, εξαρτάται από το κατά πόσο ο χαρακτήρας του ανθρώπου έχει εξελιχτεί πέρα από την ανάγκη της εξάρτησης, από την αγάπη του εαυτού του, από την επιθυμία να χρησιμοποιεί και να εκμεταλλεύεται τους άλλους ή να συσσωρεύει. Αγαπώ σημαίνει εγκαταλείπομαι χωρίς καμία εγγύηση, δίνομαι εντελώς ελπίζοντας ότι η αγάπη μου θα αφυπνίσει την αγάπη στον άλλον.

Έριχ Φρομ – Η τέχνη της αγάπης
Ο Έριχ Φρομ (23 Μαρτίου 1900-18 Μαρτίου 1980) ήταν Γερμανός ψυχολόγος, ψυχαναλυτής, κοινωνιολόγος, φιλόσοφος και ανθρωπιστής.

Η Mελαγχολία της Eυφυΐας

Η Mελαγχολία της Eυφυΐας
Πριν από 2.500 χρόνια ο Αριστοτέλης υποστήριξε πως «δεν υπάρχει καμία μεγάλη ιδιοφυΐα χωρίς κάποια δόση παράνοιας». Σήμερα ο ισχυρισμός του αποδεικνύεται επιστημονικά καθώς πολυάριθμες μελέτες αποδεικνύουν πως η ευφυΐα σχετίζεται με την μελαγχολία.
Η μελαγχολία θεωρείται από την αρχαιότητα, στοιχείο διάκρισης.
O πρώτος ορισμός της δόθηκε από τον Iπποκράτη τον 5ο π.X. αιώνα που τη συσχέτιζε με τη «μέλαινα χολή», ένα από τα τέσσερα υγρά συστατικά του ανθρώπινου σώματος. Ο Aριστοτέλης πρώτος παρατήρησε ότι εξέχουσες μορφές της φιλοσοφίας, της πολιτικής και των τεχνών συνέβαινε να είναι μελαγχολικοί. Υποστηρίζει ότι οι «περιττοί», όσοιδηλαδή διέπρεψαν στη φιλοσοφία, στην πολιτική, στην ποίηση και τις τέχνες ήταν μελαγχολικοί.
Στον δειγματολογικό κατάλογο πρώτος μνημονεύεται ο Ηρακλής, και ακολουθούν ο Λύσανδρος ο Λακεδαιμόνιος, ο Αίας ο Τελλαμώνιος, ο Βελλεροφόντης, ο Εμπεδοκλής, ο Πλάτων και ο Σωκράτης. Ο Ηρακλής έζησε τα δυο παροξυσμικά περιστατικά του κράματος της μαύρης χολής. Ένα παθολογικό του χαρακτηριστικό αφορά στο φόνο των παιδιών του τα οποία διαπέρασε με βέλος σε μια κρίση μανίας (εξ ου και η τραγωδία του Ευριπίδη «Ηρακλής μαινόμενος» στην οποία ο Ηρακλής σκοτώνει και τη γυναίκα του).
Ο Ιπποκράτης μιλάει επίσης για την «Ηράκλεια Νόσο». Ο Κικέρων στο Tusculanae disputations αποδίδει στον Αριστοτέλη την άποψη ότι όλοι οι ιδιοφυείς είναι μελαγχολικοί, αλλά και ο Σενέκας στο De tranquillitate animae αναφέρει πως κατά τον Αριστοτέλη η ιδιοφυία είναι ανάμικτη με την παραφροσύνη.
Κατά τους σύγχρονους ερευνητές ο Αριστοτέλης άντλησε στοιχεία από το έργο του Θεοφράστου «Περί μελαγχολίας» το οποίο όμως έχει χαθεί. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις και για τη μελαγχολία του ίδιου του Αριστοτέλη. Εν κατακλείδι, κατά τον Αριστοτέλη όλοι οι άνθρωποι που έχουν διακριθεί σε κάποιο τομέα ήταν μελαγχολικοί. Η μαύρη χολή είναι ηθοποιός (ηθοποίηση). Διαμορφώνει συμπεριφορές και χαρακτήρες.
Ο Δημόκριτος και ο Πλάτων υποστήριζαν ότι κανείς δε μπορεί να είναι καλός ποιητής χωρίς μια θεία πνοή που να μπορεί να παραβληθεί με την τρέλα. Οι μελαγχολικοί είναι κατ’ ουσίαν ποιητές χάρη στην ένταση των διαθέσεων τους. Κατά τον Πλάτωνα οι ιδιοφυείς άνθρωποι είναι παρορμητικοί και έξαλλοι. Το ίδιο υποστηρίζει και ο Δημόκριτος αλλά και ο γιατρός Ρούφος από την Έφεσο (ειδικός στην μελαγχολία). Ο τελευταίος υποστηρίζει ότι αυτοί που έχουν οξύ πνεύμα και μεγάλη ευφυΐα πέφτουν εύκολα στην μελαγχολία επειδή έχουν γρήγορεςμεταβολές και μεγάλη ικανότητα πρόβλεψης και φαντασίας (Κοπιδάκης Μιχάλης, Καθηγητής Κλασσικής Λογοτεχνίας Πανεπιστημίου Αθηνών,«Βελλεροφόντης, Ευριπίδης, Αριστοτέλης: περιττοί και μελαγχολικοί» στο «Ορώμενα, τιμή στον Αριστοτέλη», Συλλογικό έργο εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2002).
Η μελαγχολία στάθηκε λοιπόν μια από τις «αριστοκρατικές» εκείνες ασθένειες που γονιμοποίησαν την τέχνη, τη λογοτεχνία και τον φιλοσοφικό στοχασμό. Ο I. Kant κατέταξε τη μελαγχολία στη σφαίρα του Υψηλού ενώ ο W. Benjamin ανακάλυψε την αριστερή μελαγχολία. O Eμπεδοκλής, ο Σωκράτης και ο Πλάτων συγκαταλέγονται ανάμεσα στους επιφανείς μελαγχολικούς.
Για τους καλλιτέχνες, της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού η εκκεντρικότητα ιδιοφυών δημιουργών, όπως του Μιχαήλ Άγγελου, του Γκόγια και του Μπετόβεν συνδέεται με μια βαθιά και διάχυτη μελαγχολία. Οι Σ. P. Kόλεριτζ και Tζον Kητς και ο Mποντλέρ- που για να εκφράσει τη μελαγχολία επιλέγει την αγγλική λέξη «spleen-και ο Φρίντριχ Σέλινγκ στο βιβλίο του «Περί της ουσίας της ανθρώπινης ελευθερίας» θεωρούν τη μελαγχολία θεμέλιο της γνώσης. Το 1621 ο Pόμπερτ Mπέρτον δημοσιεύει την «Aνατομία της Mελαγχολίας», την πρώτη εμπεριστατωμένη σπουδή πάνω στο θέμα της μελαγχολίας.
Η μελέτη της Αλεξάνδρας Ρασιδάκη με τίτλο «Περί μελαγχολίας» (εκδ. Κίχλη, 2012) αντιμετωπίζει τη μελαγχολία ως πηγή δημιουργίας. Η σημαντική αυτή μελέτη κινείται μεταξύ της ιστορίας των ιδεών, της πολιτισμικής ιστορίας και της συγκριτικής γραμματολογίας και επιχειρεί να παρουσιάσει την πλούσια περί μελαγχολίας γραμματειακή και εικαστική παράδοση. Αντλώντας παραδείγματα από την ευρωπαϊκή ζωγραφική της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, καθώς και από τη λογοτεχνία του 19ου και του 20ού αιώνα, αναδεικνύει την πολιτισμική διάσταση αλλά και τη διαχρονική αίγλη της μελαγχολίας.
Η Μελαγχολία νοείται ως κεντρικό θέμα της διανόησης των φιλοσόφων του Μεσαίωνα και της Ρομαντικής εποχής, ως στάση ζωής και ως δημιουργική ευφυḯα, συχνά δε ιδιοφυḯα. Η τρέλα του Αίαντα στο ομώνυμο έργο του Σοφοκλή, αλλά και η μανία του Ηρακλή στον Ευριπίδη, μεγάλα αποσπάσματα από τους πλατωνικούς διαλόγους, το έργο του Εμπεδοκλή, τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη διαβάζονται με κέντρο τη Μελαγχολία.
Η μελαγχολία συσχετίζεται με τον μονόλογο του Άμλετ, τα νέγρικα spirituals, το tango argentino, την παράδοση της flamenco, τα blues, τον Adorno και τον Freud, τη Julia Kristeva, ή και με το έργο του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ή τον Γεώργιο Βιζυηνό, τον Παπαδιαμάντη, τον Καρυωτάκη, τον Λαπαθιώτη και άλλους μεγάλους Έλληνες συγγραφείς.
Συνδέεται επίσης με τους Χένρι Τζέιμς, Ουίλιαμ Φώκνερ, Σκοτ Φιτζέραλντ, Χέρμαν Έσσε, Γκράχαμ Γκριν, Άγκαθα Κρίστι, Στίβεν Κινγκ, Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Τ.Σ. Έλλιοτ, Νικολάι Γκόγκολ, Μάξιμ Γκόρκι, Κερτ Βόνεγκατ, Τενεσί Γουίλιαμς, Εμίλ Ζολά, Ιβάν Τουργκένιεφ, Αύγουστο Στρίνμπεργκ, Τ. Ουίλιαμς, Ε. Α. Πόε, Λέοντα Τολστόι, Μαίρη Σέλλεϋ, Τσαρλς Ντίκενς, Χέρμαν Μελβίλ, Μαρκ Τουέιν, Ονορέ ντε Μπαλζάκ, την Έμιλυ Ντίκινσον, την Σύλβια Πλαθ, τη Βιρτζίνια Γουλφ, τη Μαργκερίτ Ντυράς, τον John Keats, τον Λόρδο Byron αλλά και με ζωγράφους, όπως ο Vincent Van Gogh, ο Edvard Munch και πάρα πολλούς άλλους.
Ως δείγματα της ιδιαιτερότητας, ο ζωγράφος Σαλβαντόρ Νταλί μεγαλουργούσε μόνον σε ένα ακατάστατο περιβάλλον. Η θεϊκή έμπνευση εκφραζότανε μέσα από το απόλυτο χάος: αναποδογυρισμένα έπιπλα και διάσπαρτα ρούχα. Κι αν κάποιος είχε το θράσος να… συμμαζέψει την Αίθουσα Ζωγραφικής του, ο Νταλί κατεχόταν από απίστευτες εκρήξεις θυμού, εκσφενδονίζοντας βρισιές κι αντικείμενα, ώσπου η Θεά Έμπνευση να τον επισκεφτεί ξανά.
Η Σύλβια Πλαθ έγραφε: «…Ο ήχος του τίποτα – που ήσουν εσύ τρέλα; …Έχω υποφέρει τη φρικαλεότητα του ηλιοβασιλέματος… Καμένη μέχρι ρίζα… Τρομοκρατούμαι απ’ αυτό το μαύρο πράγμα – που κοιμάται μέσα μου…». Τελικά αυτό το μαύρο πράγμα την καταπίνει όπως και τη Βιρτζίνια Γουλφ που έβαλε πέτρες στην τσέπη του παλτό της, μπήκε και περπάτησε στη θάλασσα ώσπου πνίγηκε…
Γιατί πρέπει να θεωρήσουμε την Ντίκινσον «τρελή», όπως και η ίδια περιπαιχτικά αυτοαποκαλείται και όχι σοφή, αφού επέλεξε μια ζωή που της επέτρεπε να δημιουργεί; Γιατί να υποθέσουμε ότι έχασε απέχοντας, αντί να σκεφτούμε ότι επέλεξε να απέχει;
Ο ψυχολόγος Daniel Nettle γράφει, «Είναι δύσκολο τελικά να αρνούμαστε ότι τα ισχυρότερα θεμέλια της δυτικής κουλτούρας έχουν χτιστεί από ανθρώπους με κάποια προδιάθεση τρέλας». Η διάνοια συχνά πορεύεται τόσο μπροστά από την εποχή της, ώστε συχνά ο φωτισμένος άνθρωπος παρεξηγείται ή παρερμηνεύεται από τους συγχρόνους του, ενώ αποθεώνεται από τις επόμενες γενιές. Χρειάζονται αιώνες γνώσης και πνευματικής εξέλιξης, για να κατανοηθεί το επίπεδο της διάνοιας.
Κλείνοντας παραπέμπω στον μεγάλο Έλληνα ποιητή Μ. Παπανικολάου:
Ήταν αλήθεια πως εζούσα κάποια ζωή ξεχωριστή,
ζούσα όπως ήθελεν η Μούσα κι όπως δεν ήθελε η ζωή.
Λοξά με κοίταζαν οι άλλοι σα να με παίρναν για τρελό,
κι ήταν για με χαρά μεγάλη μαζί τους πάντα να γελώ.

Παναγιώτα Ψυχογιού - Διδάκτορας Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ, καθηγήτρια στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Πηγή: artinews.gr

Δέκα πράγματα που έμαθα ταξιδεύοντας

Δέκα πράγματα που έμαθα ταξιδεύοντας
Είναι γνωστό, όσο ζούμε μαθαίνουμε, το ξέρεις, το ξέρω, το ξέρουμε. Ξέρεις όμως πώς όσο ταξιδεύουμε μαθαίνουμε...ακόμα περισσότερα;
Ναι, ναι! Κάποιες φορές μάλιστα, όχι απλά μαθαίνουμε περισσότερα αλλά αναιρούμε πράγματα που στο παρελθόν θεωρούσαμε πως έχουν ας πούμε...μαύρο χρώμα και τελικά συνειδητοποιούμε πως τώρα τα βλέπουμε άσπρα ή γκρι ή ροζ.
Κάθε ταξίδι μικρό ή μεγάλο είναι ένα μάθημα και έτσι πρέπει να το βλέπεις και συ εκτός αν σε ενδιαφέρει μόνο να πας σε κάποια παραλία, σε κάποιο ξενοδοχείο στην άλλη άκρη του κόσμου και να μην κουνηθείς από εκεί ούτε λεπτό. Οκ, μπορώ να το δεχθώ και αυτό αλλά σίγουρα το συγκεκριμένο post δε θα σε ενδιαφέρει αν είσαι τέτοιος τύπος ταξιδιώτη. :)
0 deka pragmata pou ematha taksideyontas0
Για σενα όμως που αγαπάς τα ταξίδια, αγαπάς να μπλέκεσαι στα άγνωστα δρομάκια μιας μακρινής πόλης, να πιάνεις κουβέντα με ντόπιους και να μαθαίνεις πράγματα που δε σου λένε οι ταξιδιωτικοί οδηγοί, τότε εδώ είσαι! Βέβαια, ξέρω πως είσαι και συ που ενώ σου αρέσει η ιδέα «της βουτιάς» στον πολιτισμό μιας άλλης χώρας, δεν το έχεις τολμήσει μέχρι στιγμής γιατί χρειάζεσαι κάποιον να σε σπρώξει ή ακόμα και να σου κρατήσει το χέρι όπως θα βουτάς... Ακόμα και να ανήκεις σε αυτή την κατηγορία, δικός μου είσαι και να ξέρεις πως θα προσπαθήσω τόσο με αυτό το post όσο και με τα επόμενα, να σε κάνω να πεις «Δώσε μου βατραχοπέδιλα και βουτάω».
Άκου να δεις 10 πράγματα που έμαθα λοιπόν ταξιδεύοντας... αν και είμαι σίγουρη πως έχω ακόμα πολλά να μάθω και συνεπώς πολλά ακόμα να προσθέσω στη συγκεκριμένη λίστα.
1. Έμαθα πως αν βρίσκω πάντα δικαιολογίες δε θα καταφέρω να δω ποτέ το ηλιοβασίλεμα στην άλλη άκρη του κόσμου
Αν περιμένω να κερδίσω το τζόκερ/ βρω πλούσιο άντρα/ αποκτήσω κληρονομιά από κάποιον θείο στο Αμέρικα για να πάω στην άλλη άκρη του κόσμου και να απολαύσω τον ήλιο να βουτάει στα νερά κάποιας τροπικής χώρας...θα πρέπει να περιμένω μια ζωή. Αλλά καθώς η ζωή μας είναι πολύ μικρή, έκανα οικονομίες, μάζεψα λεφτά και ορίστε... η παρακάτω φωτογραφία. Μην κάνεις όνειρα λοιπόν και τα αφήνεις όνειρα! Η μεγαλύτερη χαρά είναι να τα βλέπεις να υλοποιούνται και εσύ να είσαι ο πρωταγωνιστής φυσικά!
1 deka pragmata pou ematha taksideyontas
2. Έμαθα πως αν δεν πιάσεις κουβέντα με ντόπιους δεν έχεις γνωρίσει πραγματικά ένα μέρος
Πώς θα είχα μάθει για εκείνο το υπέροχο μέρος λίγο πιο έξω από τον Παναμά αν δεν έμενα στο σπίτι του Alejandro και δε μου εξηγούσε πως να πάω και αν φυσικά δε μου έβρισκε εκείνο τον φίλο του για να με ξεναγήσει εκεί; Πώς θα μάθαινα για τον καλύτερο φούρνο της Καρταχένα αν δεν είχα πιάσει κουβέντα με τον Γιώργο, μόνιμο κάτοικο Κολομβίας;
3. Έμαθα να μην είμαι ντίβα με το φαγητό μου
Πριν αρχίσω να ταξιδεύω συστηματικά, ήμουν πολύ δύσκολη με την επιλογή του φαγητού μου. Δε μου άρεσε να δοκιμάζω νέες γεύσεις και έκρινα τα φαγητά καθαρά και μόνο από την εξωτερική τους εμφάνιση. Ταξιδεύοντας, έμαθα να μην κρίνω κανέναν και τίποτα από την εξωτερική του εμφάνιση, έμαθα πως μπορώ να φάω και με τα χέρια χωρίς να με κοιτάνε οι γύρω μου περίεργα και πως για να μπορώ να έχω γνώμη για όλα, πρέπει πρώτα να τα δοκιμάσω, έστω και αν χρειαστεί να καθίσω σταυροπόδι στο πάτωμα και να φάω με τα χέρια χωρίς να τα έχω πλύνει πριν και χωρίς να έχω χαρτοπετσέτα για να τα σκουπίσω μετά. χα
4. Έμαθα να αντιμετωπίζω τους φόβους μου
Πολλές φορές θα έχεις αναρωτηθεί πώς είναι δυνατό να μη φοβάμαι όταν πηγαίνω στην άλλη άκρη μόνη μου ή χωρίς να γνωρίζω τι ακριβώς θα βρω εκεί. Δεν είναι εύκολο το ομολογώ αλλά τη στιγμή που αποφασίζω να βάλω τους φόβους μου στην άκρη και να ζήσω τη στιγμή σαν να είναι η τελευταία, τότε και μόνο τότε συνειδητοποιώ πως η καρδιά μου χτυπά τόσο δυνατά που πάει να σπάσει. Και όμως, εκείνα τα λεπτά δεν είναι ο φόβος που την κάνει να χτυπάει έτσι αλλά η χαρά, η ανυπομονησία, η αδρεναλίνη.
Πρώτη φορά ιππασία 4 ολόκληρες ώρες πάνω σε ένα όχι και τόσο εξημερωμένο άλογο στη μέση του πουθενά στη Μογγολία, ήταν για μενα από τις πιο έντονες εμπειρίες της -μέχρι τώρα- ζωής μου. Τα 30 λεπτά χαμένη στα στενάκια -hutongs του Πεκίνου χωρίς χάρτη, η λάθος διαδρομή στο μετρό της Μόσχας, η στιγμή που συνειδητοποίησα πως είμαι μόνη μου σε ένα νησάκι της Καραϊβικής με 5 ντόπιους, χωρίς άλλους τουριστές, χωρίς σήμα στο κινητό. Ε ναι, επιστρέφοντας στην Αθήνα όλα τα άλλα φαίνονται παχνιδάκι. Τόλμησε και συ να κάνεις βουτιά... στους φόβους σου και να είσαι σίγουρος πως θα βγεις πιο σίγουρος για τον εαυτό σου και πιο αποφασισμένος να Ζήσεις!
3 deka pragmata pou ematha taksideyontas
5. Έμαθα να δέχομαι πως η θρησκεία έχει πολλά πρόσωπα
Κάποτε θυμάμαι μου έλεγαν «κοίτα αυτός είναι καθολικός» και νόμιζα πως αυτός ο άνθρωπος ήταν κακός. Στο σχολείο βλέπεις μας τάισαν από νωρίς με πράγματα και ιδεολογίες που ως μωρά παιδιά δεν είχαμε τα δικά μας κριτήρια και τη γνώμη ώστε να σχηματίσουμε μια σφαιρική άποψη για την θρησκεία.
Ταξιδεύοντας γνώρισα βουδιστές, ινδουιστές, μουσουλμάνους, προτεστάντες, χριστιανούς καθολικούς αλλά και άθεους και συνειδητοποίησα πως δεν υπάρχει ΜΙΑ μόνο θρησκεία, πως δεν υπάρχει μόνο άσπρο ή μαύρο, πως δεν υπάρχουν καλές και κακές θρησκείες. Ο καθένας μας είναι ελεύθερος να πιστεύει εκεί που θέλει, ο καθένας μας είναι ελεύθερος να μην πιστεύει πουθενά και ακόμα περισσότερο ο καθένας μας πρέπει να σέβεται τη θρησκεία του διπλανού του όποια και αν είναι ή δεν είναι αυτή.
5 deka pragmata pou ematha taksideyontas
6. Έμαθα πως στη μέση του πουθενά βρίσκεις τον εαυτό σου
Ναι, αυτή η φράση είναι χιλιοφορεμένη. Είμαι σίγουρη πως την έχεις διαβάσει σε πολλά περιοδικά και websites αμπελοφιλοσοφιών. Και όμως φίλε μου, έχω να σου πω πως αυτή ακριβώς η φράση είναι πέρα για πέρα αληθινή και το συνειδητοποίησα μόλις ένα μήνα πριν όταν κάπου στις στέπες της Μογγολίας, βρέθηκα να περπατάω μόνη μου χωρίς να έχω κάποιο συγκεκριμένο προορισμό.
Βάλθηκα να περπατάω στη μέση του πουθενά ανοίγοντας τα κουτάκια του μυαλού μου ένα ένα και βάζοντάς τα σε τάξη. Ποιοι μου λείπουν αυτή τη στιγμή; Ποιοι δε με ενδιαφέρουν; Τι θέλω να κάνω στη ζωή μου; Πού θέλω να βρίσκομαι σε 2 χρόνια; Ποιες είναι οι προτεραιότητες μου; Και ναι, εκεί στη μέση του πουθενά μπήκαν όλα στη θέση τους, τόσο απλά. Το μόνο που χρειάστηκα τελικά ήταν ο ορίζοντας, ο εαυτός μου και ένα μπουκαλάκι νερό. Τίποτα άλλο.
7. Έμαθα πως χρειαζόμαστε ελάχιστα πράγματα για να επιβιώσουμε
Είμαστε όλοι παθιασμένοι με τα ψώνια, με τα νέα gadgets, με τα ακριβά ρούχα και τα πανάκριβα αυτοκίνητα, γεμίζουμε τα σπίτια και τις ζωές μας με αντικείμενα που μας κάνουν ευτυχισμένους προσωρινά και μετά απλά καταφέρνουν να μας έχουν δέσμιούς τους.
Ζώντας με λιγότερα υλικά αγαθά ζούμε καλύτερα, πιο ήρεμα. Δεν έχουμε το άγχος μη μας κλέψουν τη μηχανή, δεν έχουμε το άγχος μη μας σπάσουν τα πανάκριβα γυαλιά ηλίου, δεν έχουμε το άγχος τι να πρωτοχωρέσουμε στη βαλίτσα. Ζούμε καλύτερα με πολύ λιγότερα, ζούμε πιο καλά και χωρίς εκείνη την πορτοκαλί τσάντα, χωρίς εκείνο το τόσο γλυκούλι κάδρο για τον τοίχο, χωρίς το φωτιστικό δαπέδου με την ξύλινη επένδυση.
8. Έμαθα πως ο παράδεισος είναι low cost
Την επόμενη φορά που θα δεις κάποιον εξωτικό προορισμό και θα ευχηθείς να μπορούσες να βρεθείς εκεί, πριν αρχίσεις να ψάχνεις σε μεγάλα ταξιδιωτικά γραφεία... για να μην πάθεις καρδιακό από τα ποσά που θα σου ζητήσουν, στείλε μου email να σου πω περισσότερα για το πως να κάνεις διακοπές σε εξωτικούς προορισμούς πληρώνοντας πραγματικά ελάχιστα.
Προϋπόθεση, να μην ορίζεις το εξωτικό με το «βρίσκομαι σε λουξ καμπάνα» πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και τρέφομαι με αστακούς και λούζομαι με σαμπάνιες. Όχι, σε τέτοια περίπτωση, δε μπορώ να σε βοηθήσω φίλε μου. Λυπάμαι.
4 deka pragmata pou ematha taksideyontas
9. Έμαθα πως η τρέλα δεν πάει στα βουνά αλλά παντού
Πολλές φορές όταν μιλάω για τα ταξίδια μου υπάρχει κόσμος που με κοιτάει περίεργα και με ρωτάει «Μα καλά πώς το έκανες αυτό; Είσαι τρελή;».
Και όμως, ταξιδεύοντας γνώρισα κόσμο με την ίδια τρέλα σαν τη δική μου, ίσως και με περισσότερη. Γνώρισα κόσμο από την Αμερική μέχρι και την Κίνα που ταξιδεύει σα να μην υπάρχει αύριο, που ονειρεύεται και επιδιώκει να πραγματοποιεί αυτά τα όνειρα όση τρέλα και αν κουβαλάνε μέσα τους. Γνώρισα ανθρώπους που μοιράζονται την ίδια αγάπη για το άγνωστο, την ίδια αγάπη για τον κόσμο γύρω τους, την ίδια αγάπη για τον συνάνθρωπό τους. Ένιωσα τόσο ξεχωριστή και παράλληλα τόσο όμοια με ανθρώπους που μπορεί να μη μιλούν την ίδια γλώσσα με τη δική μου αλλά καταλαβαίνουν πολλά περισσότερα σε σχέση με πολλούς συντοπίτες μου. Και αν τελικά αυτό που ζω είναι τρέλα, τότε αφήστε με να ζήσω ελεύθερη μαζί με όλους εκείνους τους τρελούς που παίρνουν ένα σακίδιο στον ώμο και ανακαλύπτουν τον κόσμο.
10. Έμαθα πως το άλλο μου μισό είμαι εγώ η ίδια
Ο μοναδικός άνθρωπος που δε θα σε πληγώσει ποτέ είναι ο ίδιος σου ο εαυτός. Ο μοναδικός άνθρωπος που θα σε αγαπήσει πραγματικά είσαι εσύ ο ίδιος. Ο μοναδικός άνθρωπος που θα σε προστατέψει είσαι εσύ και μόνο εσύ. Ναι ναι, έτσι ακριβώς, όπως τ'ακούς!
Ταξιδεύοντας έμαθα να εμπιστεύομαι τον εαυτό μου, το ένστικτό μου. Έμαθα να χαίρομαι τις στιγμές μοναξιάς χωρίς να έχω την ανάγκη να έχω κάποιον δίπλα μου για να μου πει πως όλα θα πάνε καλά. Ταξιδεύοντας μόνη μου έμαθα να είμαι ανεξάρτητη, να φτιάχνω το πρόγραμμά μου σύμφωνα με τις δικές μου ανάγκες και απαιτήσεις, έμαθα να αγαπώ εμένα και να με προσέχω, έμαθα να είμαι ευτυχισμένη και συμβιβάστηκα με την ιδέα πως το άλλο μου μισό είναι λάθος να το ψάχνω έξω... γιατί πολύ απλά βρίσκεται μέσα μου.

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο blog travelstoriesfromyworld. Περισσότερα στη σελίδα του στο Facebook.
**photo credits: Μαρία Κόφου

Πώς είναι το παιδάκι Αιγόκερως (tη κορη μου..)

Αν το μωράκι σας γεννήθηκε μεταξύ 22 Δεκεμβρίου και 20 Ιανουαρίου, τότε ανήκει στο ζώδιο του ...